ABD/İsrail-İran savaşı Türkiye’de tatil paketi satışlarını yüzde 70 düşürdü: Turizmde savaş korkusu

Küresel güç ticaretini ve finansal piyasaları vuran savaş, turizm kesiminde de şiddetli sarsıntı yaratıyor. Petrol fiyatlarındaki yükselişin uçuş maliyetlerini ve tatil paket fiyatlarını artırması kaçınılmaz. Ortadoğu pazarının neredeyse kapanması ve bilhassa hudut kentlerinde turizmin durma noktasına gelmesi kesim üzerindeki baskıyı büyütürken aslında yüksek enflasyon ve kur siyaseti nedeniyle pahalılaşan Türkiye turizminin Akdeniz’deki rakipleri karşısında rekabet gücünün daha da zayıflaması bekleniyor. Turizmde yaşanacak her darbe, yalnızca dalı değil, döviz geliri sağlayan, istihdam yaratan ve “yerinde ihracat” tesiriyle Türkiye iktisadının geneline yayılan kritik bir kaynağı tehlikeye atıyor.

ABD/İsrail-İran savaşının başladığı 28 Şubat’tan bu yana dış ticaret alanında dikkatler en çok Hürmüz Boğazı’na kilitlenmişken suyun bu tarafında turizm dalı alarm veriyor. Türkiye Seyahat Acentaları Birliği İdare Konseyi üyesi Hamit Kuk, son on günde satışların yüzde 70’e varan oranlarda düştüğünü aktardı. “Ortadoğu pazarımız neredeyse bitmiş durumda” diyen Kuk, bakanlığa davet yaparak “Bu pazarda çalışan acentalarımızın ön ödemesini yaptığı bir sürü taahhüdü var. Ama savaş yüzünden iş yapamayacak hale geldiler. Çalışma başlatılmalı” dedi.

Kuk, savaşın bıraktığı travmayla ilgili daha önemli önlemler alınması gerektiğini söz ederek “Zaten enflasyonist ortam yüzünden tatil paketi fiyatları çok artmıştı. Artık savaş sonrası tercih, çatışma ortamının uzağı olacak. Akdeniz çanağının ve Kuzey Afrika kıyılarının batı kısmı daha şanslı. Bu koşullarda bu ülkelerle rekabet etmeye çalışacağız” dedi.

Van’da iktisat durdu En derin tesir, İranlıların gözdesi Van’da hissediliyor. Haziran 2025’te İsrail’in İran’a saldırmasından bu yana kentte yalnızca turizm tesisleri değil tüm esnaf güç durumda. Van Otelciler Derneği Başkanı Çetin Demirhan, ziyaretlerde 8 aydır zati yüzde 80 düşüş olduğunu, içinde bulunduğumuz nevruz devrinde rezervasyonun sıfırlandığını söyledi. Teşviklerle başlayan yüzde 20’ye yakın turizm yatırımlarının askıya alınıp inşaatların 1 yıl evvel durduğunu belirten Demirhan, kentteki atmosferi şöyle aktardı: “Her alandan tüm işletmelerde kapanma ve işten çıkarmalar var. Van’ın turizmden öbür geçim kaynağı yok. Esnaf çaresizce kendi başına kaldı. Burada iş olmayınca beşerler göç ediyor. 22 yıllık turizmcilik hayatımda bu türlü berbat bir periyot görmedim”.

YÜCEL’DEN DEĞİŞİK ÖNERİ

Eski Turizm Bakanı Bahattin Yücel, konaklama tesislerinin kullandığı kredilerin bir evvelki yıla nazaran yüzde 82 arttığına dikkat çekerek “Nasılsa döviz geliri olacak diye işletmeler döviz borçlanıyor ancak ziyaretçi gelmezse borç ödeme kabiliyeti azalacak ve bu, bankacılık sistemini de vuracak” dedi. Turizmde “çarpan etkisine” vurgu yapan Yücel, turist harcamalarının her şeyin ve herkesin iktisadına eklendiğine dikkat çekerek uyardı:

“Çok dikkatli olmak zorundayız. 1.7 milyon yatağımız var ve Türkiye hiçbir şeyde birinci 10’a giremezken yabancı ziyaretçi sayısında birinci 5’e, döviz gelirinde birinci 10’a kesinlikle giriyor. Bunu muhafazamız lazım. Hele ki çalışanları kaybedersek onların yerini doldurmak çok zor” Turizmciden bir süre SGK primlerindeki muhtasar vergisinin alınmaması gerektiğini söyleyen Yücel’in, iç pazarın canlanması içinse acil tahlil önerisi şöyle: “Her alanda tüm iş yerleri kendi çalışanlarının tatil masraflarını karşılasın ve bunu vakte yayarak maaşlardan tahsil etsin. Bu tatil harcaması sarfiyat olarak kaydedilsin ve vergiden düşülsün. Turizm kesimi ise sağladığı gelirden vergi ödeyeceği için devletin vergi kaybı olmaz”