Bilim insanlarının oluşturduğu World Weather Attribution araştırmalarına nazaran, 2026’nın birinci aylarında dünya genelinde 150 milyon hektardan fazla alan yanarken, bu ölçü son periyot ortalamalarının yüzde 50 üzerine çıktı. Yanan alanlar, 2024’ün birebir periyodunun yaklaşık 2 katına yükseldi.

Küresel bitki örtüsü yangınlarında ziyan gören alan ölçüsü, 2012’de başlanan global izleme kayıtlarından bu yana kaydedilen evvelki rekorun yüzde 20’sinden daha yüksek ölçüldü.

Afrika’da bu yıl, 2012’den bu yana en büyük yanmış alan kaydedilirken, Gambiya, Senegal, Gine, Moritanya, Mali, Gana, Togo, Benin, Burkina Faso, Nijer, Nijerya, Kamerun, Çad, Orta Afrika Cumhuriyeti, Sudan ve Güney Sudan’da rekor seviyede yangınlar görüldü. Kıta genelinde yanan alan 85 milyon hektara çıktı ve 2025’te kaydedilen 69 milyon hektarlık evvelki rekorun yüzde 23 üzerine çıkıldı.

Güneydoğu Asya’da, bilhassa Laos, Myanmar, Tayland ve Hindistan ile Kuzeydoğu Çin’de şiddetli orman yangınları yaşanırken, 2026’da Asya genelinde 44 milyon hektar alan yangınlardan etkilendi. Bölgede, evvelki rekor yılı olan 2014’e kıyasla yaklaşık yüzde 40 daha fazla alan küle döndü.

ABD’de, mart ayındaki sıcak hava dalgası ve yılın başındaki şiddetli kuraklık nedeniyle yanan alan ölçüsü bu yılın birebir devrine ilişkin evvelki rekorun yaklaşık 2 katına çıktı. Marttaki çok sıcakların iklim değişikliğinden kaynaklanma mümkünlüğünün 7 kat daha fazla olduğu ve sıcak-kurak olayların bir ortada görülme sıklığındaki artış da belgelendi. ABD’nin yaklaşık yüzde 50’sinin şu an kuraklık şartları altında olduğu varsayıldığında yangın olaylarının kötüleşme riskinin yüksek olduğu bedellendiriliyor.

Avustralya’da ise yılın başındaki çok sıcak ve kurak şartlar büyük yangınlara yol açtı. Yeni Güney Galler ve Victoria eyaletlerinde devam eden kuraklık yangın döneminin olağandan daha uzun sürerek sonbahara kadar uzamasına neden oldu.

Dünyanın birçok bölgesinde global yangın döneminin şimdi başlamadığı göz önüne alındığında, 2026’nın birinci aylarındaki yanan alan ölçüsü ve El Nino varsayımları şiddetli bir yangın yılı yaşanabileceğini gösteriyor.

Süper El Nino olmasa bile, El Nino olayının yaşanmasına olası gözüyle bakılırken, bu durumun yılın ilerleyen periyotlarında orman yangını riskini ve Avustralya, ABD’nin kuzeybatısı, Kanada ile Amazon yağmur ormanlarında şiddetli sıcak ve kuru şartların mümkünlüğünü artırabileceği üzerinde duruluyor.

HIZLI GELİŞEN YANGIN ŞARTLARI BİRİNCİ MÜDAHALEYİ YETERSİZ KILIYOR

Prof. Dr. Kavgacı, El Nino tesiriyle artan sıcak ve kurak şartlar ile orman yangını kontağını kıymetlendirdi.

İklim değişikliğinin direkt orman yangınlarına tesirinin, artan yıldırımlar üzerinden değerlendirilebileceğini belirten Doğuşçu, iklim değişikliğine bağlı yıldırım ve buna bağlı yangınların sayısında artış yaşandığını söyledi. Doğuşçu, dünya genelinde yıldırım kaynaklı yangınların geniş alanlarda tesirli olduğunu kaydetti.

Kavgacı, iklim değişikliği ve yangın bağlantısının tutuşma şartlarını güzelleştirmesi, yangın çıktıktan sonra alevlerin süratli halde geniş alanlara yayılması ve önüne geçilemez şartların oluşmasıyla tesirli olduğuna işaret ederek, şunları kaydetti:

“Artan sıcaklıklar, sıcak hava dalgaları, hava neminin düşük olduğu gün sayılarının artması, kurutucu rüzgarlı gün sayılarının artması, yanıcı unsurun neminin olağandan daha fazla düşmesine neden oluyor. Bu da beşere bağlı nedenlerle bir yerde tutuşma gerçekleşmesi için çok uygun şartlar oluşturuyor. Hava şartları nedeniyle nemi düşük yanıcı unsur ormanda devamlılık arz ettiğinden bu tutuşma kısa vakitte geniş alanlara yayılıyor. Bu olay o denli süratli bir formda gerçekleşebiliyor ki, birden fazla durumda yangına birinci müdahale çalışmaları bile yetersiz kalabiliyor ve küçük bir tutuşma büyük orman yangınlarına neden olabiliyor.”

Yaz devrinde, El Nino’ya bağlı olarak atmosferik süreçlerde değişim olmasının öngörüldüğüne dikkati çeken Doğuşçu, bunun da Akdeniz üzere bölgelerde olağandan daha sıcak ve kurak bir periyoda, Karadeniz üzere ılıman bölgelerde ise ani ve şiddetli yağışlara neden olabileceğini aktardı.

Kavgacı, Türkiye’de de yaz aylarında orman yangınları açısından risk ve tehlikeyle karşı karşıya kalındığının altını çizerek, şöyle devam etti:

“El Nino tesiriyle ortaya çıkan çok daha sıcak ve kurak olma durumu bu riski daha da artırıyor hatta yaz öncesi periyodun yağışlı geçmesi, bunun biyokütle üretimini artırması ve artan biyokütlenin de sıcak hava dalgalarıyla birlikte kuru yanıcı husus ölçüsünü artıracağı düşünüldüğünde, bu riskin ve tehlikenin çok daha fazla arttığını söylemek pek yanlış olmaz. Büyük orman yangınları riski her vakit var, lakin El Nino’yla birlikte bunun daha fazla olduğunu söylemek mümkün. Bu noktada yapılabilecek en kıymetli konu beşere bağlı yangın nedenlerini en aza indirmek.”

Yılın birinci yarısındaki yangınların büyük kısmının geçmişte yangınlarla ilişkilendirilmeyen bölgelerde meydana geldiğine dikkati çeken Doğuşçu, bunun da yangın rejimlerinde değişime işaret ettiğini bildirdi.

Kavgacı, yangınların, bilinen dönemlerinin dışında, şiddetlerinin çok üzerinde ve çok daha sık gerçekleşmeye başladığına işaret ederek, insan faktörü ve iklim değişikliğinin yangın sayıları ve yanan alan ölçüsü üzerindeki tesirinin gelecekte artabileceği ikazında bulundu.

TÜRKİYE’DE DE RİSK ARTIYOR

Akdeniz ve Ege’ye kıyı bölgelerin yangın riskinin en yüksek olduğu alanlar olduğunun altını çizen Doğuşçu, “Akdeniz dışındaki bölgeler için de risk belirttiğim nedenlerle çok artmış durumda. Gerçekten evvelki yıllarda, Karabük, Bolu, Eskişehir, Bilecik ve Bursa üzere vilayetlerimizde yaşanan büyük orman yangınları bize bunu gösteriyor. Ülkemizde yangın riski her yıl yüksektir. İnsan-orman etkileşiminin orman aleyhine devamlı ilerlemesi, iklim değişikliğine bağlı şartlarının tetikleyici tesiri ve bu yıl özelinde El Nino tesiri yangın riskinin daha da yükseldiğini gösteriyor.” diye konuştu.

Kavgacı, yangın tedbire çalışmalarının yangın dönemi başlamadan evvel konuşulması gerektiğini anımsatarak, orman yerleşim yerlerinde yaşayanların daha dikkatli olması gerektiğini kelamlarına ekledi.