Bilim insanları açıkladı: Uykuya dalarken beyin sandığımızdan farklı çalışıyor

Bilim insanları, uykuya geçiş anında beynin sanıldığından çok daha karmaşık çalıştığını ortaya koydu. Yeni bir araştırmaya nazaran rüya gibisi manzaralar ve fikirler sırf uykuda değil, kişinin kendini uyanık hissettiği anlarda da ortaya çıkabiliyor.

UYKU İLE UYANIKLIK ARASINDAKİ HUDUT DÜŞÜNDÜĞÜMÜZ KADAR NET DEĞİL

Uykuya dalarken yaşanan tuhaf imajlar, kopuk fikirler ve manalandırılması güç sahneler birçok kişinin deneyimlediği bir durum. “Daldım gittim” olarak söz edilen bu anlarda beyin, büsbütün uykuya geçmeden evvel farklı bir çalışma biçimine geçebiliyor.

Yeni bir araştırma, bu geçiş devrinin kolay bir uyku başlangıcı olmadığını, beynin tıpkı anda hem uyanıklığa hem de duşa misal süreçlere ilişkin özellikler gösterebildiğini ortaya koydu.

92 KİŞİ ÜZERİNDE İNCELENDİ

Paris Beyin Enstitüsü araştırmacıları, uyku ile uyanıklık arasındaki geçişi incelemek hedefiyle 92 kişinin katıldığı bir çalışma gerçekleştirdi.

Deneyde iştirakçiler uykuya dalmaya bırakıldı ve akabinde tam geçiş anlarında uyandırıldı. Araştırmacılar, iştirakçilere uyandırılmadan çabucak evvel zihinlerinden neler geçtiğini sordu.

Bu formül, bilim tarihinde Thomas Edison ile ilişkilendirilen bir fikirden ilham aldı. Edison’ın uyuklarken elinde tuttuğu bir objenin düşmesiyle uyanarak aklına gelen fikirleri not ettiği anlatılır. Araştırmacılar da emsal formda, uykuya dalma anındaki zihinsel tecrübeleri yakalamaya çalıştı.

BEYİN DATALARI ŞAHSÎ TECRÜBELERLE KARŞILAŞTIRILDI

Araştırmacılar, insanların uykuya geçiş sırasında yaşadığı tecrübelerin tek bir kategoriye sığmadığını belirledi. Birtakım iştirakçiler günlük kanılar yaşarken, kimileri çevresel seslere yahut bedensel hislere odaklandı. Kimilerinde ise daha denetimli ve planlı kanılar devam etti.

En dikkat alımlı sonuç ise hayal gibisi tecrübelerin sadece derin uykuda değil, EEG bilgilerine nazaran uyanıklık sırasında da görülebilmesi oldu.

BEYİN UYKU VE UYANIKLIK ARASINDA GEÇİŞ YAPIYOR

Çalışmanın sonuçları, beynin “uyandı” yahut “uyudu” formunda iki başka moda ayrılmadığını gösteriyor. İnsan kendisini uyanık hissederken bile zihni düş gibisi manzaralar oluşturabiliyor.

Araştırmacılara nazaran zihinsel tecrübeleri belirleyen temel öge sırf uyku evresi değil, beynin farklı bölgelerindeki aktivite nizamları olabilir.

Bu durum, birtakım iştirakçilerin daha derin uyku kademelerinde bile mantıklı ve denetimli kanılar yaşayabilmesini de açıklayabilir.

UYKU BOZUKLUKLARINI ANLAMAYA YARDIMCI OLABİLİR

Bilim insanları, elde edilen bulguların uyku bozukluklarının araştırılmasında kıymetli bilgiler sağlayabileceğini belirtiyor. Bilhassa uykusuzluk, narkolepsi, depresyon ve Parkinson üzere durumlarda uyku-uyanıklık geçişlerinin daha uygun anlaşılması hedefleniyor.

Ancak araştırmacılar, sonuçların sırf sağlıklı yetişkinlerde uykuya dalma anını kapsadığını ve günlük hayatta yaşanan kısa vadeli dalgınlıklarla direkt eş tutulamayacağını vurguluyor.

Yeni çalışma, insan beyninin sandığımızdan daha esnek olduğunu ve uyanıklık ile düş arasındaki çizginin aslında hayli karmaşık bir yapıya sahip olduğunu gösteriyor.