Marmara Denizi’nde ‘dramatik’ artış: Deniz suyu sıcaklığı son 50 yılda 2,5 derece arttı

Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi (NKÜ) Çorlu Mühendislik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Lokman Hakan Tecer, iklim değişikliği ve global ısınmanın deniz suyu sıcaklıkları üzerindeki tesirine ait değerlendirmede bulundu.

Son yıllarda, dünyada deniz suyu sıcaklıklarında ortalama 1,1 ile 1,5 santigrat derece artış kaydedildiğini belirten Prof. Dr. Tecer, “Üç tarafı denizlerle çevrilen ülkemizdeki deniz suyu sıcaklıklarının son 50 yıldaki artış oranı ise 2,5-3 santigrat derecelere kadar çıkıyor. Ege ve Akdeniz’de son 50 yılda 1,5-2 santigrat derece ortalamaların üzerinde bir artış var. Karadeniz’de 1,3 santigrat derece bir artış kelam konusu. En dramatik bulgu da Marmara Denizi’nde. Marmara Denizi’nde son 50 yıl uzun devir ortalama deniz suyu sıcaklıklarından tam 2,5 santigrat derece bir artış rapor ediliyor. Bu dramatik bir artış” diye konuştu.

“HASTALIK YAPICI MİKROORGANİZMALAR ÇOĞALIYOR”

Deniz suyu sıcaklığının artmasının öncelikle insan sıhhati üzerinde olumsuz tesir yaratabileceğini lisana getiren Prof. Dr. Tecer, şunları kaydetti:

“Öncelikle patojen popülasyonda bir artış meydan geliyor ki salmonella dediğimiz, kolera dediğimiz patojen hastalık yapan mikroorganizmalar deniz suyu sıcaklıklarının artmasıyla çoğalıyor. Bu da insan sıhhatinin riske sokulması manasına geliyor. Öteki taraftan deniz suyunun sıcaklıklarının artması, deniz ekosistemlerindeki bütün dengeyi altüst ediyor. Buradaki yerli balık tiplerinin ve yaşayan canlıların göç etmesine, bunun yerine istilacı cinslerin, balon balığı üzere, aslan balığı üzere yahut işte denizanaları üzere istilacı cinslerin bu denizlerimize hamle etmesi sonucunu doğuruyor. Marmara Denizi kıyılarında gördüğümüz denizanası hücumlarının nedenlerinden bir tanesi budur.”

“PROTEİNE BAĞLI GIDA GÜVENLİĞİ TEHLİKEDE”

Prof. Dr. Tecer, artan deniz suyu sıcaklığının, başlı başına denizin içerisindeki çözülmüş oksijen konsantrasyonunu da azalttığına dikkat çekip, şu tabirleri kullandı:

“Bu da daha oksijene hassas kümelerin burada ömür alanlarının yok olmasına daha sağlam omurgasızların bu bölgeleri istila etmesine sebebiyet veriyor. Bir de biliyorsunuz denizlerimiz bizim protein depomuz. Üç tarafı denizlerle kaplı bir ülkeyiz ve sofralarımıza koyduğumuz balıkların, proteinlerin büyük bir kısmını denizlerimizden temin ediyoruz. Bu ne demek? Bu da proteine bağlı besin güvenliğinin tehlikeye ve riske girmesi manasına geliyor. Deniz suyu sıcaklıkları buharlaşmayı da artırıyor bilhassa yaz aylarında. Buharlaşmanın artması sebebiyle kıyılardaki nem oranı artarak burada kısa devirli şiddetli yağışların olmasına sebebiyet veriyor kıyı bölgelerinde. Bu da can ve mal güvenliğini tehlikeye atan bir durum. Birebir vakitte deniz suyunun sıcaklığının artması demek, deniz suyu düzeyinin yükselmesi manasına geliyor. Deniz suyu düzeyi 1 ünite yükseldiğinde, karadan 100 ünite istila ediyor, sular altında bırakıyor. 27 tane ilimizin deniz kıyısında olduğu düşünülürse, deniz suyu düzeyinin yükselmesi kıyı şerrindeki bütün ziraî turizm alanlarını etkileyeceği manasına geliyor.”

“TURİZMİ CİDDİ ANLAMDA ETKİLEYEBİLİR”

Deniz suyu sıcaklığı artışının turizmi de etkileyebileceğini söz eden Prof. Dr. Tecer, “Yaz mevsimi geliyor. Yerli ve yurt dışından gelecek turizmciler, turizm bölümümüzü canlandıracak. İnsanların deniz, kum, güneş turizminin başlayacağı periyoda giriyoruz. İnsanın deniz suyu sıcaklığıyla alakalı olarak konfor aralığı 24 ile 26 santigrat derecedir. Bu 24 derecenin altında beden üşür. 26 derecenin üzerindeki sıcaklıkta ise sıcaklanır. Biz denize serinlemek için girerken aslında 29 santigrat derecenin üzerindeki sıcaklıklar bir bunaltıcı ve boğucu tesir yapar. Bu da insan sıhhatini ve insan konforunu etkileyen bir durumdur. Bu turizmi önemli manada etkileyebilecek bir sonuç doğurur” dedi.

“BU DURUM SADECE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİYLE AÇIKLANAMAZ”

Oluşan tablonun yalnızca iklim değişikliğiyle açıklanamayacağını lisana getiren Prof. Dr. Tecer, “Dolayısıyla deniz suyu sıcaklığının insan sıhhatinden tutun da balık habitatlarına, balıkların içerisindeki ekosisteme kadar bütün istikrarları etkileyen bir durumdur. Bu da yalnızca iklim değişikliğinde açıklanacak bir durum değildir. Bilhassa kapalı denizlerimizde, Marmara üzere atık su deşarjlarının oluşturduğu kirlenme ve deniz suyu sıcaklığının artması da bizim insan kaynaklı tesirler arasına giriyor” diye konuştu.

“ZİHNİYET DEĞİŞİMİ GEREKİYOR”

Sıcaklık artışının müsilaj patlamasına da sebebiyet verdiğini söyleyen Tecer, kelamlarını şöyle sonlandırdı:

“Geçtiğimiz yıllarda biz bunu en dramatik halde yaşamış, görmüştük. Hasebiyle deniz suyunun sıcaklığının azaltılması için ferdî olarak, kurum ve devlet olarak yapabileceklerimiz var. Ferdî olarak emisyonları azaltabilecek, karbon ayak izimizi azaltabilecek ömür biçimine dönüşmemiz lazım. Avlanma mevsimlerine riayet etmemiz lazım. Yenilenebilir güce geçmemiz lazım. Devletle ve kurumlar olarak da emisyon azaltıcı üretim teknolojilerine dönüştürülmesi gerekiyor. Bir zihniyet değişimi gerekiyor. Atık su deşarjlarının bilhassa denizlerimize yapılan atık su deşarjlarının, ileri biyolojik arıtma tesislerinden çıktıktan sonra yapılması gerekiyor. Bir de denizlerdeki müdafaa alanlarının büyütülmesi lazım. Mesela deniz çayırlarının bulunduğu bölgelerinin müdafaa bölgeleri duyuru edilmesi lazım. Mevcut muhafaza bölgelerinin genişletilmesi lazım. Bu çeşitlerin korunmasına imkan sağlayacak yasal ve mevzuatsal önlemlerin alınması gerekiyor.”