Topuzoğlu: ‘Konu sadece çiftçi sayısı değil’

Birçok etken sonucunda yurttaşların tabiata yönelim isteği artsa da çiftçi sayısındaki artış, yeni bir tarım siyasetini gerekli kılıyor. Cumhuriyet’e konuşan Tarım Ekonomisi Derneği Yönetim Kurulu Lideri İpek Süer Topuzoğlu, tarımın sırf çiftçi problemi olmadığına dikkat çekti.

– Ülke tarımı açısından yurttaşların tarıma yönelmesi sebep değerli?

Nüfusumuz 2025 yılı prestijiyle 86 milyonu aşmış durumda. Buna karşılık üreticilerin üçte birinden fazlası 65 yaşın üzerinde, genç çiftçilerin oranı ise yüzde 5 düzeyine kadar gerilemiş durumda. Bu tablo tarımın karşı karşıya olduğu en kıymetli yapısal sıkıntılardan biri. Lakin mevzu yalnızca çiftçi sayısı değil. Tarım; besin garantisi, kırsal kalkınma, doğal kaynakların korunması ve iklim değişikliğine ahenk açısından stratejik bir kesim. Pandemi ile güzelce açığa çıkan, iklimsel olaylar ve savaşlar vesilesi ile yaşamak zorunda kaldığımız besin krizleri bize yalnızca ülkemizdeki ziraî faaliyetlerin değil gezegende bu faaliyetin ne kadar değerli olduğunu daima hatırlatıyor.

Şirket besin rejiminin tesirlerini ensemizde daima hissederken; yurttaşların tarıma yönelmesi, besin sisteminin birkaç büyük aktöre bağımlı hale gelmesini önleyecek, kırsal alanların boşalmasını yavaşlatacak tahminen bilakis göçü başlatacak, lokal bilgi ve biyolojik çeşitliliğin korunmasına katkı sağlayacak, besin üretimi ile tüketim arasındaki bağı yine kuracak, iklim krizine karşı daha dirençli üretim modellerinin yaygınlaşmasını sağlayacaktır. Bu sebeple tarımın geleceği, toplumun tamamının geleceğiyle direkt irtibatlıdır.

– Nasıl bir tarım siyasetine gereksinimimiz var?

Uzun yıllar boyunca tarım çoğunlukla daha fazla üretim, daha fazla girdi kullanımı, daha fazla ihracat ekseninde değerlendirildi. Fakat iklim değişikliği, kuraklık, biyolojik çeşitlilik kaybı, kırsal nüfusun yaşlanması ve çiftçi gelirlerindeki meseleler artık sadece üretim odaklı bir yaklaşımın kâfi olmadığını göstermekte. Yeni tarım anlayışı şu dört temel üzerine kurulmalıdır: Besin egemenliği, agroekolojik dönüşüm, kırsal refah, kısa ve adil tedarik zincirleri.

Türkiye’nin gereksinimi olan şey sadece daha fazla üretim değildir. Daha dirençli, daha adil ve daha ekolojik bir besin sistemidir. Tarım; yalnızca ekonomik bir faaliyet değil, toplumun sıhhatini, tabiatın geleceğini ve ülkenin besin egemenliğini belirleyen stratejik bir hayat alanı olarak görülmelidir.

Bu çerçevede yeni tarım vizyonunun temel sorusu “Nasıl daha fazla üretiriz?” değil, “Nasıl toprağı, çiftçiyi ve toplumu birlikte güçlendiren bir besin sistemi kurarız?” olmalıdır.