Modanın matematiksel ritmi: 20 yıllık döngü bilimsel olarak kanıtlandı

Princeton ve Northwestern üniversiteleri tarafından yürütülen dev araştırma, giysi tercihlerimizin her 20 yılda bir kendini tekrar ettiğini belgeledi. Moda dünyasında uzun yıllardır bir kent efsanesi üzere lisandan lisana dolaşan “20 yıl kuralı”, sonunda bilimsel bir temele oturdu. 1869 yılından günümüze kadar uzanan 150 yılı aşkın süreci mercek altına alan uygulamalı matematikçiler, trendlerin yükseliş, doygunluk ve geri dönüş evrelerini sayısal bilgilerle kanıtladı.

150 YILLIK MODA ARŞİVİ MERCEK ALTINDA

Araştırma takımı, şimdiye kadar oluşturulmuş en kapsamlı moda bilgi setlerinden birini kullanarak on binlerce dikiş kalıbı ve podyum koleksiyonunu dijital ortama aktardı. Etek uzunluğu, yaka kesiti ve bel hizası üzere fizikî özellikleri sayısal bilgilere dönüştüren uzmanlar, modanın vakit içindeki seyahatini bir “dalga mekaniği” üzere izledi. Princeton Üniversitesi’nden Emma Zajdela, moda profesyonellerinin on yıllardır sezgisel olarak bildiği bu döngünün, birinci kere bu kadar net bir biçimde nicel olarak kanıtlandığını vurguluyor.

‘BENZERSİZ OLMA’ DİLEĞİ DÖNGÜYÜ TETİKLİYOR

Araştırmanın sonuçları, modadaki bu 20 yıllık dönemin altında yatan temel insan psikolojisini de deşifre etti. Model, bireyin “topluma ahenk sağlama” ile “başkalarından farklı olma” ortasındaki daima çatışmasına dayanıyor. Bir tarz sokaklarda çok yaygınlaştığında ve pazar doygunluğa ulaştığında, hem dizayncılar hem de tüketiciler “farklılaşma” dürtüsüyle o tarzdan uzaklaşıyor. Fakat bu kopuş, geçmişten büsbütün bağımsız değil; yaklaşık 20 yıl sonra, unutulmuş olan o tarz yine “yeni ve özgün” olarak algılanmaya başlandığında döngü başa dönüyor. İspanyol paça pantolonların 70’lerden 90’lara ve günümüze uzanan seyahati, bu matematiksel salınımın en somut örneği olarak gösteriliyor.

1980 SONRASI: PARÇALANAN TRENDLER VE ÇEŞİTLİLİK

Araştırmacılar, 1980’li yıllara kadar çok daha net görülen bu döngülerin, dijitalleşme ve hızlanan tüketimle birlikte son yıllarda daha “karmaşık” bir yapıya büründüğünü saptadı. Geçmişte bir periyot yalnızca kısa etekler yahut yalnızca uzun silüetler baskınken, günümüzde bilgi setleri birden fazla etek uzunluğunun ve üslubun eş vakitli olarak tanınan olduğunu gösteriyor. Bu durum, trendlerin artık tek bir merkezde birleşmek yerine parçalandığını ve ferdi tercihlere daha fazla alan açıldığını kanıtlıyor. Uzmanlar, artık “tek bir moda” yerine “birçok modanın” birebir anda var olduğu bir çağa girdiğimizi belirtiyor.