ALS hastalığı nedir? ALS hastalığının belirtileri neler?

Erken teşhisin ömür kalitesini artırmada kritik rol oynadığı ALS hastalığının belirtileri ve tedavi usulleri merak ediliyor. Pekala, ALS hastalığı nedir? ALS hastalığının belirtileri neler? İşte detaylar…

ALS HASTALIĞI NEDİR?

Amyotrofik lateral skleroz (ALS), aynı vakitte motor nöron hastalığı olarak da anılan, merkezî hudut sisteminde, omurilik ve beyin sapı ismi verilen bölgede motor hudut hücrelerinin (motor nöronlar) kaybından ileri gelen bir hastalıktır. Bu hücrelerin kaybı kaslarda güçsüzlük ve erimeye (atrofi) yol açar. Ayrıyeten erken ya da geç hareketin birinci nöronu da hastalanır. Zihinsel işlevler ve bellek ise bozulmaz.

Kaslardaki zayıflık ellerde ya da bacaklarda, ağız-yutak bölgesinde ya da lisanda başlayabilir ve daima ilerleyerek yayılır. Bu yayılma “bulber” alandaki kasları da tutabileceği için konuşma ve yutma zahmetine neden olabilir. İleri evrelerinde teneffüs yetersizliğine de yol açabilir. Ekseriyetle erişkin yaşlarda (40-50) ve erkeklerde, bayanlara nazaran biraz daha sık görülür. Görülme sıklığı (prevalansı) 100.000 de 1-1,5 civarındadır. Daha genç ve daha ileri yaşlarda da ortaya çıkabilir ve çoklukla zayıf insanlarda görüldüğü dikkat çekmektedir.

ALS HASTALIĞI BELİRTİLERİ NELERDİR?

ALS sinsice ilerleyen bir hastalık olduğu için birinci belirtiler çoklukla gözden kaçabilir yahut öbür yorgunluklarla karıştırılabilir. Uzmanlar, bedenin farklı bölgelerinde başlayan şu değişimlere karşı dikkatli olunması gerektiğini vurgular:

Kas Seğirmeleri ve Kramplar: Özellikle kol, bacak ve lisanda görülen denetimsiz seğirmeler birinci işaretler ortasındadır.

Kas Güçsüzlüğü: Eşyaları tutmakta zorlanma, sık sık ayağın takılması yahut yürüme esnasında dengesizlik yaşanması.

Konuşma ve Yutkunma Bozuklukları: Kelimelerin ağızda yuvarlanması, ses tonunda değişim yahut sıvı besinleri yutarken boğulma hissi.

Kas Erimesi (Atrofi): Zamanla kas kütlesinde gözle görülür azalma ve incelme.

Duygusal Değişimler: Nedensiz ağlama yahut gülme nöbetleri üzere denetim edilemeyen duygusal reaksiyonlar.

ALS NEDEN OLUR?

ALS hastalığının kesin nedeni tıp dünyasında hala araştırılan bir husus olsa da, olayların büyük bir çoğunluğu (%90-95) “sporadik” yani rastgele bir aile hikayesi olmadan, rastlantısal olarak ortaya çıkar. Geri kalan %5-10’luk kesim ise genetik geçişli (ailesel) olaylardır. Uzmanlara nazaran; sigara kullanımı, ağır metallere maruz kalma ve ağır fizikî aktivite üzere çevresel faktörlerin de hastalığı tetikleyebileceği düşünülmektedir. Hastalık ekseriyetle 40-60 yaş aralığında teşhis edilse de, her yaştan bireyde görülebilmektedir.

ALS TEŞHİSİ NASIL KONULUR?

ALS teşhisi, emsal belirtiler gösteren öbür hudut ve kas hastalıklarını elemekle başlar. Uzmanlar; EMG testiyle kaslardaki elektriksel aktiviteyi ölçer, MR ile beyin ve omurilik yapısını inceler. Kan ve idrar testleri de ayırıcı teşhiste hayati değer taşır. Erken evrede konulan teşhis, destekleyici tedavilere erken başlanmasını sağlayarak hastanın bağımsız hareket müddetini uzatır.