Mutfaktaki sinsi tehlike: Günde bir paket cips demans riskini tetikliyor!

Avustralya’da bulunan Monash Üniversitesi araştırmacıları, işlenmiş besin tüketimi ile beyin işlevleri ortasındaki ilgiyi mercek altına alan kapsamlı bir çalışmaya imza attı. Alzheimer’s & Dementia dergisinde yayımlanan sonuçlar, çağdaş beslenme alışkanlıklarının en yaygın eserlerinden biri olan cipslerin, sanılandan çok daha büyük bir tehdit oluşturduğunu kanıtladı. Araştırmaya nazaran, günlük diyetteki ultra işlenmiş besin oranını yalnızca %10 artırmak, odaklanma yeteneğinde ölçülebilir bir düşüşe ve demans (bunama) riskinde artışa neden oluyor.

DİKKAT MÜDDETİNDE ÖLÇÜLEBİLİR DÜŞÜŞ

Araştırma kapsamında 2.100’den fazla orta yaşlı ve yaşlı bireyin beslenme alışkanlıkları ve bilişsel performansları 19 yıl boyunca takip edildi. Elde edilen datalar, günde tüketilen fazladan bir paket cipsin, görsel dikkat ve süreç suratı üzere kritik beyin işlevlerini yavaşlattığını gösterdi. Dr. Barbara Cardoso, “Gıdaların işlenme derecesi arttıkça, beynin odaklanma kapasitesi birebir oranda azalıyor” diyerek tehlikenin boyutuna dikkat çekti.

Özellikle görsel testlerde iştirakçilerin puanlarının bariz formda düştüğü gözlemlenirken, bu durumun demansın erken evre göstergelerinden biri olabileceği vurgulanıyor. ABD Hastalık Denetim ve Tedbire Merkezleri (CDC) datalarına nazaran çağdaş toplumda alınan kalorilerin yarısından fazlasının bu tıp besinlerden gelmesi, tehdidin global bir halk sıhhati krizi olduğunu kanıtlıyor.

SAĞLIKLI DİYET BİLE ENGELLEYEMİYOR

Çalışmanın en çarpıcı bulgularından biri, Akdeniz diyeti üzere sağlıklı beslenme modellerinin bile ultra işlenmiş besinlerin (UİG) ziyanlarını telafi edememesi oldu. Araştırmacılar, kişi ne kadar zerzevat yahut meyve tüketirse tüketsin, beslenme tertibine eklenen cips, dondurma yahut hazır paketli besinlerin beyin üzerindeki olumsuz tesirinin devam ettiğini saptadı.

UİG olarak tanımlanan bu eserler; yalnızca yağ ve şeker içermekle kalmıyor, birebir vakitte konut mutfağında asla bulunmayan hami unsurlar, yapay tatlandırıcılar ve emülgatörler barındırıyor. Dr. Cardoso’ya göre, beynin bilişsel kaybı yalnızca “sağlıklı besinlerin eksikliğinden” değil, bu kimyasal unsurların direkt hudut sistemi üzerindeki tesirinden kaynaklanıyor.

TÜTÜNÜ GERİDE BIRAKAN YENİ VEFAT NEDENİ: BAĞIMLILIK YAPIYOR

Halk sıhhati uzmanları, ultra işlenmiş besinlerin ziyanlarının artık sigara ile yarışır hale geldiğini belirtiyor. Dr. Van Tulleken, bu besinlerin dünya genelinde erken ölümlerin en büyük nedeni olarak tütünü geride bıraktığını tabir etti. Tulleken’e nazaran, cips ve gibisi paketli eserler yalnızca obeziteye yol açmıyor, tıpkı vakitte bedende kronik iltihaplanmayı tetikleyerek uzun bir hastalık listesine taban hazırlıyor.

Uzmanlar, bu besinlerin “bağımlılık yapan maddeler” kategorisinde kıymetlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Beyin ödül sistemini uyaracak halde tasarlanan bu eserlerin tüketimi arttıkça, bireylerin kendi beslenme tertiplerini denetim etme yetisi zayıflıyor. Bilim insanları, demans ve bilişsel kaybın önüne geçmek için besin etiketlerinin daha dikkatli okunması ve endüstriyel süreç görmüş besinlerden uzak durulması gerektiğini hatırlatıyor.