Bilimsel araştırmalar açıkladı: Sıcak havalar sebep uyku getiriyor?

Yaz mevsiminde hava sıcaklıklarının yükselmesiyle birlikte birçok kişi gün içinde daha yorgun, halsiz ve uykulu hissettiğini fark ediyor. Bilhassa öğlen saatlerinde artan uyku isteği, birden fazla vakit sıcak havanın doğal bir sonucu olarak görülse de bu durumun arkasında bedenin verdiği biyolojik reaksiyonlar yer alıyor. Pekala, sıcak havalar sebep uyku getiriyor? İşte sıcak havalarda daha uykulu hissetmenizin arkasındaki bilimsel sebepler…

SICAK HAVA UYKU DÜZENİNİ NASIL ETKİLİYOR?

İnsan bedeni, gün boyunca çevresel sıcaklığa ahenk sağlayabilmek için daima güç harcar. Bilhassa sıcak havalarda beden ısısını dengelemek maksadıyla terleme düzeneği devreye girer ve bu süreç daha fazla güç tüketimine sebep olabilir.

Artan güç harcaması ise gün içerisinde:

• Halsizlik,
• Konsantrasyon kaybı,
• Enerji düşüklüğü,
• Uyku isteği

gibi belirtilerin ortaya çıkmasına yol açabilir.

BİLİM İNSANLARI NE DİYOR?

Sıcaklık ile uyku arasındaki bağlantı üzerine yapılan araştırmalar, çevresel sıcaklığın biyolojik saat üzerinde değerli bir rol oynadığını gösteriyor.

Araştırmacılar, sıcak havalarda artan uyku eğiliminin sadece insanlara mahsus olmadığını; birçok canlıda benzeri biyolojik düzeneklerin bulunduğunu belirtiyor.

1. Beden gücünün büyük kısmı serinlemeye harcanıyor

Yüksek sıcaklıklarda organizmanın önceliği beden sıcaklığını istikrarda tutmaktır.

Bunun için:

• Terleme artar.
• Kan damarları genişler.
• Cilt yüzeyine daha fazla kan gönderilir.

Bu süreç ekstra güç gerektirdiği için kişi gün sonunda kendini daha yorgun hissedebilir.

2. Dehidrasyon uyku hissini artırıyor

Yaz aylarında en sık görülen problemlerden biri sıvı kaybıdır.

Yoğun terleme sebebiyle:

• Su,
• Sodyum,
• Potasyum üzere mineraller kaybedilir.

Yetersiz sıvı alımı ise;

• Halsizlik,
• Baş ağrısı,
• Konsantrasyon zahmeti,
• Uyku hali

gibi belirtilere sebep olabilir.

Bu sebeple uzmanlar sıcak havalarda gün boyunca sistemli su tüketilmesini öneriyor.

3. Terleme sebebiyle daha fazla güç harcanıyor

Terleme, bedenin doğal soğutma düzeneğidir.

Ancak bu süreçte:

• Enerji tüketimi artar.
• Sıvı kaybı hızlanır.
• Kaslar daha çabuk yorulabilir.

Bu durum gün içinde kendinizi daha yorgun hissetmenize sebep olabilir.

4. Düşen tansiyon halsizliğe yol açabiliyor

Sıcak hava sebebiyle damarların genişlemesi kan basıncının düşmesine sebep olabilir.

Kan basıncı düştüğünde:

• Beyne giden kan akışı azalabilir.
• Baş dönmesi görülebilir.
• Yorgunluk hissi artabilir.
• Uyuma isteği oluşabilir.

Özellikle düşük tansiyona yatkın şahıslar yaz aylarında bu durumu daha bariz yaşayabilir.

5. Hormonlar da bu süreçte rol oynuyor

Uyku sistemini denetim eden hormonlardan biri melatonindir.

Uzun müddet güneş altında kalındığında melatonin üretimi baskılanabilir. Gölge yahut karanlık ortama geçildiğinde ise hormon salgılanmasının tekrar başlaması kimi bireylerde uyku hissinin artmasına katkıda bulunabilir.

Ayrıca biyolojik saatimizi yöneten sirkadiyen ritim de sıcaklık değişimlerinden etkilenebilir.

6. Evrimsel süreç de tesirli olabilir

Bilim beşerlerine nazaran sıcak havalarda dinlenme eğilimi sırf günümüz ömrüyle ilgili değildir.

Bazı araştırmalar;

• Meyve sinekleri,
• Memeliler,
• Diğer canlı türlerinde

en sıcak saatlerde dinlenme davranışının biyolojik olarak programlanmış olabileceğini gösteriyor.

Bu sebeple sıcak havalarda öğlen saatlerinde hissedilen uyku isteğinin evrimsel kökenlere dayanabileceği düşünülüyor.

SIESTA ALIŞKANLIĞI BİLİMSEL BİR TEMELE Mİ DAYANIYOR?

İspanya, İtalya ve birtakım Latin Amerika ülkelerinde yaygın olan siesta, yani öğlen uykusu, uzun yıllardır kültürel bir alışkanlık olarak görülüyor.

Ancak bilim insanları, günün en sıcak saatlerinde dinlenme eğiliminin sadece kültürel değil, biyolojik sebeplere de dayanabileceğini tabir ediyor.

Bu sebeple sıcak havalarda kısa müddetli dinlenme muhtaçlığı epey doğal kabul ediliyor.

YAZ AYLARINDA SÜREKLİ UYKULU HİSSETMEMEK İÇİN NELER YAPILABİLİR?

Sıcak havaların tesirini azaltmak için şu teklifler uygulanabilir:

• Gün boyunca kâfi ölçüde su tüketin.
• Güneşin en yoğun olduğu saatlerde dışarıda kalmamaya çalışın.
• Hafif ve istikrarlı beslenin.
• Açık renkli, ince kıyafetler tercih edin.
• Serin ortamlarda bulunmaya ihtimam gösterin.
• Ağır fizikî aktiviteleri sabah yahut akşam saatlerine bırakın.
• Düzenli uyku saatlerini koruyun.

SICAK HAVALARDA UYKU HİSSİ NORMAL Mİ?

Uzmanlara nazaran yaz aylarında hissedilen hafif uyku hali birden fazla vakit bedenin sıcaklığa verdiği doğal bir yansıdır.

Ancak;

• Sürekli devam eden aşırı halsizlik,
• Bayılma hissi,
• Şiddetli baş dönmesi,
• Bilinç bulanıklığı

gibi belirtiler görülüyorsa sıcak çarpması yahut öteki bir sıhhat sorunu açısından vakit kaybetmeden bir sıhhat kuruluşuna başvurulması gerekir.