Dijital sosyalizmin yeni ismi: Yalnızlık hissini anlık bastıran ‘sosyal atıştırmalık’ döngüsü

Davranış bilimciler, bireylerin akıllı telefon ekranlarında saatlerce kaydırma (scrolling) yapma alışkanlığının arkasındaki temel motivasyonun pasif bir toplumsallaşma dileği olduğunu belirtiyor. Tıpkı fizikî açlığı süreksiz olarak bastırmak için besin bedeli düşük atıştırmalıklara yönelinmesi üzere, toplumsal bağlardan uzaklaşan zihin de tanıdığı ya da hiç görmediği insanların fotoğraflarına, görüntülerine ve günlük kıssalarına sığınıyor.

Ancak psikoloji literatürünün en temel kurallarından biri olan “Karşılıklılık” (Reciprocity) unsuru bu süreçte büsbütün devre dışı kalıyor. Kullanıcı, ekranın öteki tarafındaki hayatı izlerken beyindeki görsel ve duygusal uyaranlar faal hale gelse de, çift taraflı bir bağlantı ve onay düzeneği gerçekleşmiyor. Bu durum, bireyde tıpkı yüksek karbonhidratlı bir besin tüketildikten sonra hissedilen süreksiz şişkinlik ve akabinde gelen ani açlık krizine misal bir “dijital boşluk” ve tatminsizlik hissi doğuruyor.

SESSİZ TÜKETİM ALIŞKANLIĞI TOPLUMSAL İZOLASYONU TETİKLİYOR

Davranışsal bilgiler, toplumsal medya platformlarındaki içerik tüketiminin her geçen gün daha fazla “sessize” alındığını gösteriyor. Bireyler toplu taşımada, iş yerinde, okulda ya da gece yatakta görüntüleri sesini açmadan, yalnızca altyazıları okuyarak tüketme eğilimi gösteriyor. Bu “Sessiz Tüketim” modeli, içeriğin süratle tüketilmesini sağlarken, kişiyi etrafındaki gerçek dünyadan ve fizikî seslerden büsbütün koparıyor.

Zihin, dış dünyayla olan bağını bu denli izole ettiğinde, sanal dünyadaki pasif gözlemcilik rolü daha da kemikleşiyor. Kişi, yüzlerce insanın hayatına anlık olarak “şahitlik” ettiğini düşünürken, günün sonunda aidiyet hissinden mahrum, büsbütün yalnızlaşmış bir ruh haliyle baş başa kalıyor. Global memnunluk ve ömür doyumu raporları da genç jenerasyonlar arasındaki mutsuzluk artışının temel nedeninin toplumsal medyanın varlığı değil, bu platformların sunduğu uydurma aidiyet illüzyonu olduğunu vurguluyor.

BİLİŞSEL BESLENMEYİ TEKRAR DENGELEYEN 3 DAVRANIŞSAL METOT

Dijital dünyadaki bu pasif tüketim kısırdöngüsünden çıkmak ve beynin muhtaçlık duyduğu gerçek toplumsal tatmini sağlamak ismine uzmanlar şu stratejilerin hayata geçirilmesini öneriyor:

Tüketimden Üretime Geçiş Modeli: Sosyal mecralarda yalnızca akışı izleyen “pasif gözlemci” pozisyonundan çıkılarak, ilgi duyulan bahislerde mikro topluluklara dahil olunması, yorum yazılması yahut iletileşme yoluyla çift taraflı, etkileşimli bir bağlantı modeline geçilmesi hedefleniyor.

Fiziksel Aidiyet Alanlarının İnşası: Dijital ekranların yarattığı düzmece toplumsallık hissini kırmak ismine, haftada en az iki defa yüz yüze etkileşim içeren analog hobilere, spor aktivitelerine yahut topluluk buluşmalarına iştirak sağlanarak beynin gerçek aidiyet sistemi tetikleniyor.

Planlı Bildirim Hijyeni: Günün muhakkak saatlerinde toplumsal medya uygulamalarının bildirimlerinin büsbütün kapatılması ve bilhassa sabahın birinci bir saati ile uyku öncesindeki son bir saatte ekran maruziyetinin sıfırlanması, zihnin kendi gerçeklik algısını muhafazasına yardımcı oluyor.